Bát Quái — 8 quẻ đơn nền tảng của Kinh Dịch

Bát Quái (八卦) là 8 quẻ đơn, mỗi quẻ gồm 3 vạch (âm hoặc dương), do vua Phục Hy vẽ ra sau khi quan sát vạn vật. Đây là chữ cái của hệ thống Kinh Dịch — kết hợp 2 quẻ đơn (thượng + hạ) sẽ thành 1 trong 64 quẻ kép.

Mỗi quẻ đơn không chỉ là ký hiệu — nó biểu trưng cho một hiện tượng tự nhiên, một tính chất, một mối quan hệ trong gia đình, một bộ phận cơ thể, một mùa…

1. Càn ☰ — Trời (Thiên)

• Mã: 111 (3 vạch dương)
• Tính: Cương kiện, sáng tạo, dẫn dắt
• Tượng: Trời, vua, cha, đầu, ngựa, kim loại
• Mùa: Tây Bắc, cuối thu sang đông
• Đại diện: Sức mạnh khởi nguyên, ý chí mạnh mẽ

2. Khôn ☷ — Đất (Địa)

• Mã: 000 (3 vạch âm)
• Tính: Nhu thuận, dung chứa, sinh dưỡng
• Tượng: Đất, hoàng hậu, mẹ, bụng, bò, vải vóc
• Mùa: Tây Nam, cuối hè sang thu
• Đại diện: Sự bao dung, kiên nhẫn, nuôi dưỡng

3. Chấn ☳ — Sấm (Lôi)

• Mã: 100 (1 dương dưới, 2 âm trên)
• Tính: Động, bùng phát, khởi đầu
• Tượng: Sấm sét, con trai cả, chân, rồng
• Mùa: Đông, đầu xuân
• Đại diện: Năng lượng đột phá, dám hành động

4. Tốn ☴ — Gió (Phong)

• Mã: 011 (1 âm dưới, 2 dương trên)
• Tính: Nhập, mềm dẻo, thấm dần
• Tượng: Gió, gỗ, con gái cả, đùi, gà
• Mùa: Đông Nam, cuối xuân sang hè
• Đại diện: Sự khéo léo, kiên trì âm thầm

5. Khảm ☵ — Nước (Thuỷ)

• Mã: 010 (1 dương giữa, 2 âm ngoài)
• Tính: Hiểm, sâu, trôi chảy
• Tượng: Nước, con trai giữa, tai, lợn, vực sâu
• Mùa: Bắc, giữa đông
• Đại diện: Thử thách, trí tuệ thâm sâu, bền bỉ

6. Ly ☲ — Lửa (Hoả)

• Mã: 101 (1 âm giữa, 2 dương ngoài)
• Tính: Sáng, đẹp, soi rọi
• Tượng: Lửa, mặt trời, con gái giữa, mắt, chim trĩ
• Mùa: Nam, giữa hè
• Đại diện: Trí tuệ minh triết, văn minh, danh dự

7. Cấn ☶ — Núi (Sơn)

• Mã: 001 (2 âm dưới, 1 dương trên)
• Tính: Dừng, vững, bất động
• Tượng: Núi, con trai út, tay, chó
• Mùa: Đông Bắc, cuối đông
• Đại diện: Sự định tĩnh, biết dừng đúng lúc

8. Đoài ☱ — Đầm (Trạch)

• Mã: 110 (2 dương dưới, 1 âm trên)
• Tính: Vui vẻ, hoà thuận, biểu lộ
• Tượng: Đầm hồ, con gái út, miệng, dê
• Mùa: Tây, giữa thu
• Đại diện: Giao tiếp hài hoà, niềm vui giản dị

8 quẻ chia thành 2 nhóm theo nguyên lý âm dương:

Nhóm dương (Càn, Chấn, Khảm, Cấn): chứa quẻ Càn làm cha + 3 con trai (cả, giữa, út) — biểu trưng tính chủ động, ngoại hướng.

Nhóm âm (Khôn, Tốn, Ly, Đoài): chứa quẻ Khôn làm mẹ + 3 con gái — biểu trưng tính tiếp thu, nội hướng.

Sự kết hợp giữa 2 quẻ đơn (1 trên, 1 dưới) tạo ra 64 quẻ kép — mỗi quẻ kép là một câu chuyện về tình huống cụ thể trong vũ trụ và đời sống con người.

Hiểu Bát Quái = hiểu bảng chữ cái của Kinh Dịch. Khi gieo được quẻ, bạn có thể đọc:

• Thượng quái (3 vạch trên) → hoàn cảnh bên ngoài, môi trường
• Hạ quái (3 vạch dưới) → bản thân, trạng thái nội tâm

Quẻ Địa Thiên Thái (Khôn trên, Càn dưới) = Đất ở trên + Trời ở dưới = âm dương giao hoà → tốt lành. Quẻ Thiên Địa Bĩ (Càn trên, Khôn dưới) = ngược lại → bế tắc.

“

Bài tiếp theo: 3 phương pháp gieo quẻ Kinh Dịch truyền thống

Muốn thực hành ngay? Gieo một quẻ tại tueduyen.net/gieo-que — đặt câu hỏi cụ thể, hệ thống sẽ chỉ ra thượng quái + hạ quái và luận giải cho hoàn cảnh của bạn.