Chị làm kế toán nhưng chưa bao giờ lập được một cuốn sổ chi tiêu cho chính mình. Lương về, tiền đi, cuối tháng chị ngồi tính lại mà không nhớ nổi khoản nào lớn nhất. Có tháng dư, có tháng vay bạn. Không phải chị làm ít, mà là chị chưa từng nhìn thẳng vào dòng tiền của đời mình.
Anh khác thì ngược lại. Anh giữ tiền như giữ mạng. Mua cho con đôi giày mới cũng đắn đo cả tuần, trong khi tài khoản không hề cạn. Anh sợ nghèo đến mức quên mất mình đang sống.
Trong Tử Vi, những chuyện này thường được nhìn qua vùng cung Tài Bạch — nơi nói về cách một người xoay xở với tiền bạc, thu vào và chi ra. Cung này chỉ là một lăng kính tham khảo, cho biết xu hướng dễ hụt hay dễ giữ, chứ không phải một bản án đóng khung cho ai đó. Người có cung Tài Bạch nhiều biến động vẫn có thể sống điều hòa, nếu biết nhìn thẳng vào tiền của mình mỗi ngày, thay vì phó mặc cho thói quen.
Đức Phật khi được người cư sĩ Byagghapajja hỏi về đời sống an ổn, không dạy cách làm giàu nhanh, cũng không dạy cách trốn tránh tiền bạc. Ngài chỉ ra một gốc rất giản dị: người ta khổ vì tiền không phải vì tiền ít hay nhiều, mà vì không biết rõ tiền vào bao nhiêu, tiền ra bao nhiêu. Không biết, thì phung phí lúc nào không hay, hoặc siết chặt đến mức tự làm khổ mình mà không cần thiết.
Ngài còn chỉ thẳng bốn con đường khiến tài sản chảy đi mà người ta ít khi gọi tên: đắm say trong dục lạc, rượu chè, cờ bạc, và kết bạn với người xấu. Đây không phải là những lỗi lầm to tát ở đâu xa, mà là những khe hở rất nhỏ trong đời sống thường ngày, len lỏi vào từng quyết định nhỏ mỗi tuần.
Mời bạn đọc chậm đoạn Kinh dưới đây, và tự hỏi: tiền của mình đang chảy qua những khe hở nào.
01Lời Kinh
“Ở đây, này Byagghapajja, thiện nam tử sau khi biết tài sản nhập, và sau khi biết tài sản xuất, sinh sống một cách điều hòa, không quá phung phí, không quá bỏn xẻn. Vị ấy suy nghĩ: “Ðây là tiền nhập của ta, sau khi trừ đi tiền xuất, còn lại như vậy; không phải đây là tiền xuất của ta, sau khi trừ đi tiền nhập, còn lại như vậy”. Ví như, này Byagghapajja, người cầm cân hay đệ tử người cầm cân, sau khi cầm cân biết rằng: “Với chừng ấy, cân nặng xuống, hay với chừng ấy, cân bổng lên”. Cũng vậy, này Byagghapajja, thiện nam tử sau khi biết tài sản nhập, và sau khi biết tài sản xuất, sinh sống một cách điều hòa, không quá phung phí, không quá bỏn xẻn. Vị ấy suy nghĩ: “Ðây là tiền nhập của ta, sau khi trừ đi tiền xuất, còn lại như vậy; không phải đây là tiền xuất của ta, sau khi trừ đi tiền nhập, còn lại như vậy”. Này Byagghapajja, nếu thiện nam tử này tiền nhập vào ít, nhưng sống nếp sống rộng rãi, hoang phí, thời người ta nói về người ấy như sau: “Người thiện nam tử này ăn tài sản của vị ấy như ăn trái cây sung”. Này Byagghapajja, nếu người thiện nam tử này có tiền nhập lớn, nhưng sống nếp sống cơ cực, thời người ta sẽ nói về vị ấy như sau: “Người thiện nam tử này sẽ chết như người chết đói”. Khi nào, này Byagghapajja, thiện nam tử này, sau khi biết tài sản nhập, và sau khi biết tài sản xuất, sống nếp sống thăng bằng đìều hoà, không quá phung phí, không quá bỏn xẻn. Vị ấy suy nghĩ: “Ðây là tiền nhập của ta, sau khi trừ đi tiền xuất, còn lại như vậy; không phải đây là tiền xuất của ta, sau khi trừ đi tiền nhập, còn lại như vậy”. Này Byagghapajja, đây gọi là nếp sống thăng bằng điều hòa.
— Dìghajanu, Người Koliya (AN 8.54), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Như vậy, này Byagghapajja, có bốn cửa xuất để tiêu phí tài sản thâu nhập: “Ðam mê đàn bà, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc; bạn bè kẻ ác, thân hữu kẻ ác, giao du kẻ ác”. Ví như, này Byagghapajja, một hồ nước lớn, có bốn cửa nước chảy vào, có bốn cửa nước chảy ra, có người đóng lại các cửa nước chảy vào, mở ra các cửa nước chảy ra, trời lại không mưa đúng lúc, như vậy, này Byagghapajja, chờ đợi là hồ nước ấy bị giảm thiểu, không có tăng trưởng. Cũng vậy, này Byagghapajja, có bốn cửa xuất để tiêu phí tài sản được thâu nhập: “: “Ðam mê đàn bà, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc; bạn bè kẻ ác, thân hữu kẻ ác, giao du kẻ ác”.
— Dìghajanu, Người Koliya (AN 8.54), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Đây là vài gợi ý của Tuệ Duyên, để bạn thử áp dụng theo cách phù hợp với hoàn cảnh của mình, không phải khuôn mẫu bắt buộc.
Một, mỗi tối trước khi ngủ, dành ít phút ghi lại những khoản tiền đã ra vào trong ngày, dù nhỏ. Không cần bảng biểu phức tạp, chỉ cần thấy rõ dòng chảy, giống như thấy rõ hơi thở.
Hai, khi định chi một khoản, tự hỏi khoản này có nuôi dưỡng đời sống mình và người thân không, hay chỉ để lấp một cảm giác trống trải nhất thời. Câu hỏi này không phải để dằn vặt, mà để tỉnh táo hơn một chút mỗi lần đưa tay ra mua.
Ba, nhìn lại những mối quan hệ đang kéo mình vào chi tiêu không cần thiết — có thể là những buổi tụ tập cờ bạc, rượu chè, hay những người bạn luôn rủ rê tiêu xài quá đà. Không cần cắt đứt gay gắt, chỉ cần bớt dần thời gian dành cho những mối quan hệ ấy, và dành thời gian đó cho gia đình hoặc cho chính sự yên tĩnh của mình.
Một việc làm ngay hôm nay
Tối nay, dành mười lăm phút ngồi yên, lấy một tờ giấy, ghi lại tất cả những khoản tiền đã chi trong tuần vừa qua, dù là khoản rất nhỏ. Đọc lại danh sách đó một lần, không phán xét, chỉ để nhìn rõ. Nhìn rõ là bước đầu tiên của điều hòa.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Dìghajanu, Người Koliya (AN 8.54), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Cần một bản đọc trọn vẹn hơn thì có bản luận giải tử vi dạng PDF, viết theo đúng lá số của bạn chứ không phải luận chung cho mọi người.