Chị H. năm nay bốn mươi hai tuổi. Nhà có, xe có, một căn hộ cho thuê thêm thu nhập. Nhìn từ ngoài, ai cũng bảo chị "yên tâm rồi". Nhưng chị kể với tôi, đêm nào chị cũng lo. Lo tiền thuê nhà chưa vào tháng này, lo khoản vay ngân hàng đến hạn, lo giá cả tăng mà tiền lời cho thuê không đủ bù. Chị có của, nhưng chị không có yên. Có lẽ nhiều người đọc bài này cũng đang ở trong tình cảnh tương tự: tài sản không thiếu, nhưng lòng vẫn chông chênh.
Trong lá số Tử Vi, cung Điền Trạch nói về nhà cửa, đất đai, chỗ ở, tài sản cố định. Cung này cho ta một xu hướng để tham khảo: người này có dễ tạo dựng, giữ gìn tài sản hay không, mối quan hệ giữa họ và nơi ở ra sao. Nhưng cung Điền Trạch không nói hộ ta chuyện an tâm hay bất an. Một người có cung Điền Trạch đẹp vẫn có thể mất ngủ vì nợ. Một người cung này bình thường vẫn có thể sống thảnh thơi trong căn nhà nhỏ. Tử Vi ở đây chỉ giúp ta gọi tên đúng vùng đời sống đang có chuyện: chuyện nhà cửa, tài sản. Còn an hay bất an, lại là chuyện khác, cần nhìn vào sâu hơn.
Đức Phật khi giảng cho gia chủ, đã từng bàn không phải chuyện có bao nhiêu tài sản, mà bàn chuyện tài sản ấy đến từ đâu, tài sản ấy đang được dùng như thế nào, và trong lòng người sở hữu tài sản ấy, có bao nhiêu phần yên, bao nhiêu phần bất an.
Người có nhà mà vẫn lo, thường vì một trong ba lẽ: tài sản đến từ vay mượn nặng nề, tài sản có nhưng không dám dùng, hoặc tài sản có nhưng dùng không đúng cách nên tâm áy náy. Đức Phật gọi tên rất rõ các trạng thái này, và gọi tên luôn cả điều ngược lại: cái lạc thật sự của người tại gia, không nằm ở số lượng tài sản, mà nằm ở việc lòng mình có nợ ai không, có được thọ dụng tài sản ấy không, và khi thọ dụng, có gây hại cho ai không.
Sau đây là đoạn Kinh Đức Phật giảng về bốn loại an lạc của người tại gia thọ hưởng các dục lạc. Xin mời đọc chậm, và tự hỏi mình đang thiếu loại nào.
01Lời Kinh
“—Có bốn loại an lạc này, ngày Gia chủ, người tại gia thọ hưởng các dục thâu hoạch được, tùy thời gian, tùy thời cơ khởi lên cho vị ấy. Thế nào là bốn? Lạc sở hữu, lạc thọ dụng, lạc không mắc nợ, lạc không phạm tội.
— Không Nợ (AN 4.62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Và này Gia chủ, thế nào là lạc không mắc nợ? Ở đây, này Gia chủ, vị thiện gia nam tử không có mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều. Vị ấy nghĩ rằng: “Ta không có mắc nợ ai một điều gì, ít hay nhiều.” Nghĩ vậy, vị ấy được lạc, được hỷ. Này Gia chủ, đây gọi là lạc không mắc nợ.
— Không Nợ (AN 4.62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Ðược lạc không mắc nợ,
Nhớ đến lạc sở hữu,
Người hưởng lạc tài sản,
Với tuệ, thấy như thị,
Do thấy, vị ấy biết,
Sáng suốt cả hai phần,
Lạc vậy chỉ bằng được,
Bằng một phần mười sáu,
Lạc không có phạm tội.— Không Nợ (AN 4.62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Đây là vài gợi ý của Tuệ Duyên, không phải quy tắc bắt buộc, mỗi người có thể chọn điều phù hợp với hoàn cảnh của mình:
Một, mỗi tháng dành một buổi ngồi lại xem sổ sách của mình, không phải để trách bản thân, mà để biết rõ mình đang nợ gì, đang sở hữu gì. Nhiều khi bất an không phải vì tài sản ít, mà vì mình không dám nhìn thẳng vào con số thật.
Hai, khi dùng tiền hay dùng tài sản, tự hỏi việc này có gây tổn hại cho ai không, có khiến mình sau này áy náy không. Sự an ổn của người tại gia, theo lời Kinh sắp đọc, gắn liền với việc thọ dụng tài sản một cách không đáng trách.
Ba, tập buông bớt so sánh. Nhà mình nhỏ hơn nhà người khác, tài sản mình ít hơn người khác, đó là chuyện thường tình. Nhưng an lạc theo lời Phật dạy trong đoạn Kinh này, không nằm ở việc so bì, mà nằm ở bốn điều rất cụ thể, người đọc sẽ thấy ngay sau đây.
Một việc làm ngay hôm nay
Hôm nay, dành ra khoảng năm đến mười lăm phút, ngồi yên một mình, không cầm điện thoại. Tự hỏi mình một câu: trong bốn loại an lạc mà người tại gia có thể có, mình đang thiếu loại nào? Không cần trả lời ngay. Chỉ cần thành thật đặt câu hỏi, đã là một bước quay về với chính mình.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Không Nợ (AN 4.62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Nếu muốn giữ lại để đọc dần, có bản luận giải tử vi dạng PDF viết riêng theo lá số của bạn, đọc được cả khi không nối mạng.