Chị làm kế toán cho một công ty nhỏ. Lương không cao nhưng đều đặn. Mười năm nay chị chưa mua cho mình một chiếc áo mới, chưa dám đi khám sức khỏe định kỳ vì "để dành đã". Con cái hỏi sao mẹ không nghỉ ngơi, chị cười: "Tiền để dưỡng già, tiêu bây giờ phí lắm." Nhưng rồi một ngày cơ thể suy kiệt, chị mới nhận ra: tiền vẫn còn đó, mà sức khỏe đã cạn từ lúc nào không hay.
Nhiều người không nghèo vì thiếu tiền. Họ nghèo vì không cho phép mình hưởng dụng những gì mình đã làm ra.
Trong Tử Vi, vùng đời sống này thường được nhìn qua cung Tài Bạch và cung Điền Trạch — nơi nói về cách một người tạo ra của cải và cách người ấy an trú với của cải mình có. Cung Tài Bạch mạnh mà cung Phúc Đức mờ, người ta dễ làm ra tiền nhưng khó cho phép mình nghỉ, khó cho phép mình vui. Đây là một lăng kính để nhận diện xu hướng, không phải lời phán quyết đóng khung một con người. Ai cũng có thể học cách dùng tài sản mình có, bất kể lá số nói gì.
Đức Phật khi giảng về tài sản, không phủ nhận việc tạo ra của cải bằng nỗ lực chân chính. Ngài dạy rõ: tài sản có được nhờ tinh tấn, nhờ lao động, nhờ mồ hôi công sức, là tài sản đáng quý. Nhưng Ngài không dừng ở đó. Ngài chỉ tiếp: tài sản ấy phải được dùng đúng cách, mới trọn nghĩa của việc làm ra nó.
Cái gốc của sự keo kiệt với chính mình không nằm ở số tiền có bao nhiêu. Nó nằm ở tâm sợ hãi — sợ thiếu, sợ mất, sợ ngày mai không còn gì. Khi tâm ấy điều khiển, người ta giữ tiền như giữ mạng sống, quên mất rằng tiền vốn được làm ra để nuôi dưỡng chính sự sống ấy. Đoạn Kinh sau đây, Đức Phật nói về năm cách một người nên hưởng dụng tài sản mình làm ra — không phải để tiêu xài buông thả, mà để sống trọn vẹn với công sức của chính mình.
01Lời Kinh
“Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử được tài sản nhờ nỗ lực tinh tấn, thâu góp với sức mạnh bàn tay, kiếm được do đổ mồ hôi ra, thâu được một cách hợp pháp; tự làm mình an lạc, hoan hỷ và chơn chánh duy trì sự an lạc; làm cho mẹ cha an lạc, hoan hỷ và chơn chánh duy trì sự an lạc; làm cho vợ con, người phục vụ, các người làm công được an lạc, hoan hỷ và chơn chánh duy trì sự an lạc. Ðây là lý do thứ nhất để gây dựng tài sản.
— Trở Thành Giàu (AN 5.41), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Lại nữa, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử được tài sản nhờ nỗ lực tinh tấn, thâu góp với sức mạnh bàn tay, kiếm được do đổ mồ hôi ra, thâu được một cách hợp pháp, có thể làm năm hiến cúng. Hiến cúng cho bà con, hiến cúng cho khách, hiến cúng cho hương linh đã chết (peta), hiến cúng cho vua, hiến cúng cho chư Thiên. Ðây là lý do thứ tư để gầy dựng tài sản.
— Trở Thành Giàu (AN 5.41), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Tài sản được thọ hưởng,
Gia nhân được nuôi dưỡng,
Chính nhờ các tài sản,
Do ta tránh tai họa.
Là cúng dường tối thượng,
Làm năm loại hiến vật,
Dành cho bậc trì giới
Bậc tự điều, Phạm hạnh.
Mục đích gì bậc Trí,
Trú nhà, cầu tài sản,
Mục đích ấy ta đạt,
Ðược làm không hối hận.
Người nào nhớ nghĩ vậy,
An trú trên Thánh pháp,
Ðời này được tán thán,
Ðời sau được hoan hỉ,
Trên cảnh giới chư Thiên.— Trở Thành Giàu (AN 5.41), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Đây là vài gợi ý của Tuệ Duyên, để đưa lời Kinh vào đời sống hằng ngày:
Một, mỗi tháng dành một khoản nhỏ, gọi tên rõ ràng: "khoản này để nuôi thân" — ăn uống đủ chất, khám sức khỏe, nghỉ ngơi khi cần. Đừng để khoản này bị nuốt vào khoản tiết kiệm vô hạn định.
Hai, khi có dịp giúp người thân, bạn bè đang khó khăn thật sự, đừng vội từ chối chỉ vì thói quen giữ chặt. Cho đi đúng lúc, đúng người, cũng là một cách hưởng dụng tài sản — hưởng dụng niềm vui của lòng rộng rãi.
Ba, tự hỏi mình mỗi khi định từ chối một nhu cầu chính đáng của bản thân: "Đây là tiết kiệm, hay đây là sợ hãi?" Nếu là sợ hãi, hãy dừng lại một chút trước khi quyết định.
Một việc làm ngay hôm nay
Hôm nay, hãy dành ra ít phút ngồi yên, lấy giấy bút ghi lại một điều bạn đã trì hoãn cho bản thân mình quá lâu — có thể là một bữa ăn tử tế, một lần khám sức khỏe, một món đồ cần thiết đã hỏng từ lâu chưa thay. Không cần làm ngay. Chỉ cần viết ra, nhìn thẳng vào nó, và tự hỏi: mình đang giữ tiền, hay đang giữ nỗi sợ?
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Trở Thành Giàu (AN 5.41), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Ai muốn đi sâu hơn một bài đọc có thể xem bản luận giải tử vi đầy đủ dạng PDF — soạn riêng cho từng lá số, không phải sách bán sẵn.