Bạn có từng ngồi trong bữa cơm gia đình, một câu nói bình thường của ai đó chạm đúng chỗ, và tự nhiên giọng mình lớn lên trước khi kịp nghĩ? Rồi sau đó là im lặng nặng nề, hoặc lời xin lỗi muộn, hoặc chỉ là một cơn ngại ngùng âm ỉ suốt buổi tối. Không ai muốn mình như vậy. Nhưng cơn nóng cứ đến, nhanh hơn cả suy nghĩ.
Trong Tử Vi, người có cung Mệnh mang những sao tính cương, phản ứng nhanh, dễ bốc lên trong một khoảnh khắc, thường được nhắc đến khi nói về chuyện nóng tính. Đây chỉ là một lăng kính để nhận ra xu hướng phản ứng của mình, giúp mình bớt ngạc nhiên với chính mình, không phải một lời tuyên án về tính cách của một con người. Ai cũng có thể thay đổi cách mình phản ứng, bất kể lá số nói gì.
Vấn đề không phải là “nóng tính là xấu” hay “phải kiềm chế cho bằng được”. Đức Phật khi dạy La-hầu-la, không bảo con trai mình cố nín, cố nhịn khi bị chê bai hay xúc phạm. Ngài dạy một cách khác hẳn: hãy làm cho tâm mình rộng ra, như đất. Đất không né tránh những gì đổ vào nó, dù là thứ sạch sẽ hay dơ bẩn, đất vẫn nhận, vẫn không sinh dao động, không sinh ưa ghét dữ dội. Khi tâm mình đủ rộng, những va chạm dù có khả ái hay không khả ái, cũng không đủ sức làm nó chao đảo.
Cơn nóng của mình, nhìn kỹ, không phải vì người khác nói câu đó. Mà vì tâm mình đang chật, đang mỏng, đang giữ một hình ảnh về bản thân cần được bảo vệ ngay lập tức. Khi tâm hẹp, một cái chạm nhẹ cũng thành va đập lớn. Đây là lúc lời Kinh sau đây, về sự tu tập lòng từ, trở nên rất thiết thực: Đức Phật nói lòng từ chính là cách để trừ diệt sân tâm, không phải bằng cách đè nén nó xuống, mà bằng cách làm cho tâm mềm ra từ gốc.
Hai đoạn Kinh dưới đây, một nói về sự tu tập như đất, một nói về sự tu tập lòng từ, cùng chỉ về một hướng: mở tâm ra trước, thì cơn nóng không còn chỗ bùng lên dữ dội như trước.
01Lời Kinh
“Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập như đất. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại. Này Rāhula, ví như trên đất người ta quăng đồ tịnh, quăng đồ không tịnh, quăng phân uế, quăng nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng máu; tuy vậy đất không lo âu, không dao động, hay không nhàm chán; cũng vậy, này Rāhula, hãy tu tập như đất. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập như đất, các xúc khả ái, không khả ái được khởi lên, không có nắm giữ tâm, không có tồn tại.
— Ðại kinh Giáo giới La-hầu-la (MN 62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về lòng từ. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về lòng từ, cái gì thuộc sân tâm sẽ được trừ diệt. Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về lòng bi. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về lòng bi, cái gì thuộc hại tâm sẽ được trừ diệt. Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về hỷ. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về hỷ, cái gì thuộc bất lạc sẽ được trừ diệt. Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về xả. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về xả, cái gì thuộc hận tâm sẽ được trừ diệt. Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về bất tịnh. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về bất tịnh, cái gì thuộc tham ái được trừ diệt. Này Rāhula, hãy tu tập sự tu tập về vô thường. Này Rāhula, do tu tập sự tu tập về vô thường, cái gì thuộc ngã mạn được trừ diệt.
— Ðại kinh Giáo giới La-hầu-la (MN 62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Từ hai đoạn Kinh trên, Tuệ Duyên gợi ý vài điều nhỏ, ai cũng có thể thử, không cần ép mình phải làm đúng ngay:
1. Khi thấy trong người có dấu hiệu nóng lên — tim đập nhanh, hàm siết lại, giọng chuẩn bị lớn — hãy dừng lại một nhịp, chỉ để nhận ra: “đây là lúc tâm mình đang chật”. Không cần làm gì thêm, chỉ cần nhận ra thôi.
2. Tập nhớ lại hình ảnh đất trong lời Kinh, khi có ai nói điều gì làm mình khó chịu. Không phải để dằn mình xuống, mà để tự hỏi: nếu tâm mình rộng như đất, câu nói này có còn nặng như vậy không?
3. Mỗi ngày, chọn một người mình đang khó chịu, thầm mong cho họ được an ổn, dù chỉ trong vài câu ngắn trong đầu. Đây là cách gieo lại lòng từ, không phải để người kia thay đổi, mà để tâm mình mềm dần ra theo thời gian.
Một việc làm ngay hôm nay
Tối nay, trước khi ngủ, bạn thử dành một khoảng thời gian ngắn, khoảng mười phút, ngồi hoặc nằm yên, nhớ lại một người mà hôm nay mình có cảm giác khó chịu, dù nhỏ. Thầm nói với họ trong tâm, những câu như: “mong người được an, mong người được nhẹ nhõm”. Không cần ép cảm xúc phải đẹp ngay. Chỉ cần lặp lại vài lần, nhẹ nhàng, rồi để mình chìm vào giấc ngủ. Đây là gợi ý nhỏ của Tuệ Duyên, không phải một công thức bắt buộc, chỉ là một cách để tâm mình bắt đầu rộng ra, từ một tối rất bình thường như tối nay.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Ðại kinh Giáo giới La-hầu-la (MN 62), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Cần một bản đọc trọn vẹn hơn thì có bản luận giải tử vi dạng PDF, viết theo đúng lá số của bạn chứ không phải luận chung cho mọi người.