Chị có một nhóm bạn hay rủ nhau đi cà phê, đi nhậu cuối tuần. Vui thì có vui, nhưng sau mỗi lần về, chị lại thấy mình tiêu tiền nhiều hơn, nói xấu người khác nhiều hơn, và trong lòng cứ thấy trống trống. Chị không dám bỏ nhóm, vì sợ bị nói là lạnh nhạt, sợ cô đơn. Nhưng chị cũng không hiểu vì sao mình càng giao du nhiều lại càng thấy mệt.
Trong Tử Vi, cung Thiên Di là nơi nói về chuyện ra ngoài, giao thiệp, quan hệ xã hội, những gì xảy đến khi mình bước khỏi cửa nhà. Cung này chỉ ra một xu hướng: người có Thiên Di vượng thường dễ gặp quý nhân, đi đâu cũng thuận; người có Thiên Di gặp sao xấu thường dễ vướng vào những mối quan hệ hao tổn tâm sức. Đây là lăng kính để tham khảo, không phải lời tiên tri cố định. Ai giao du với mình, mình có nhận ra hay không, phần lớn vẫn do sự tỉnh táo của chính mình.
Đức Phật không nói về sao tốt sao xấu. Ngài nhìn thẳng vào hành vi. Một người bạn khiến ta hao tổn, thường không phải vì họ có ác ý ngay từ đầu. Mà vì trong mối quan hệ đó, có những thói quen cứ lặp lại: rủ nhau ăn chơi qua ngày, nói lời phỉnh nịnh cho vui lòng nhau, tránh né lúc mình cần giúp thật sự. Ngược lại, một người bạn chân thật thường lộ ra qua những việc âm thầm hơn: sẵn sàng nói thẳng những gì mình đang sai, có mặt lúc mình khó khăn chứ không chỉ lúc vui vẻ.
Đức Phật khi dạy về bổn phận giữa bạn bè, đã chỉ ra rất cụ thể: loại bạn nào là bạn giả, loại bạn nào là bạn thật, và người bạn tốt thường làm gì cho mình. Đoạn kinh sau đây, Ngài dùng lời rất rõ ràng, dễ nhận, để ai cũng có thể tự soi lại những người mình đang giao du.
01Lời Kinh
“Có bạn gọi bạn rượu,
Có bạn, bạn bằng mồm,
Bạn lúc thật hữu sự,
Mới xứng danh bạn bè.
Ngủ ngày, thông vợ người,
Ưa đấu tranh, làm hại,
Thân ác hữu, xan tham,
Sáu sự não hại người.
Ác hữu, ác bạn lữ,
Ác hạnh, hành ác xứ,
Ðời này cả đời sau,
Hai đời, người bị hại.
Cờ bạc và đàn bà,
Rượu chè, múa và hát
Ngủ ngày, đi phi thời
Thân ác hữu, xan tham,
Sáu sự não hại người.
Chơi xúc xắc, uống rượu
Theo đuổi đàn bà người,
Lẽ sống của người khác,
Thân cận kẻ hạ tiện,
Không thân cận bậc trí,
Người ấy tự héo mòn,
Như trăng trong mùa khuyết.
Rượu chè không tiền của,
Khao khát, tìm tửu điếm,
Bị chìm trong nợ nần,
Như chìm trong bồn nước,
Mau chóng tự hại mình,
Như kẻ mất gia đình.
Ai quen thói ngủ ngày,
Thức trọn suốt đêm trường,
Luôn luôn say sướt mướt,
Không thể sống gia đình.
Ở đây ai hay than:
Ôi quá lạnh, quá nóng,
Quá chiều, quá trễ giờ,
Sẽ bỏ bê công việc.
Lợi ích, điều tốt lành,
Bị trôi dạt một bên.
Ai xem lạnh và nóng,
Nhẹ nhàng hơn cỏ lau,
Làm mọi công chuyện mình,
Hạnh phúc không từ bỏ.— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Này Gia chủ tử, bốn loại bạn này phải được xem là bạn chân thật: Người bạn giúp đỡ phải được xem là bạn chân thật; người bạn chung thủy trong khổ cũng như trong vui phải được xem là bạn chân thật; người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là bạn chân thật; người bạn có lòng thương tưởng phải được xem là bạn chân thật.
— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Này Gia chủ tử, có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật: Ngăn chận bạn không làm điều ác; khuyến khích bạn làm điều thiện; cho bạn nghe điều bạn chưa nghe; cho bạn biết con đường lên cõi chư Thiên. Này Gia chủ tử, như vậy có bốn trường hợp, người bạn khuyên điều lợi ích phải được xem là người bạn chân thật.
— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Đây là vài gợi ý của Tuệ Duyên, để áp dụng dần chứ không cần làm ngay tất cả:
1. Sau mỗi lần gặp gỡ ai đó, thử tự hỏi: mình về nhà thấy nhẹ hơn hay nặng hơn? Đây không phải để phán xét người kia, mà để mình hiểu rõ hơn tác động của mối quan hệ đó lên tâm mình.
2. Với những người bạn hay rủ rê việc không lành mạnh, mình có thể chọn cách từ tốn giữ khoảng cách, không cần cắt đứt gay gắt. Giữ khoảng cách là để bảo vệ tâm mình, không phải để ghét bỏ ai.
3. Với những người bạn thật sự tốt, thử chủ động hỏi han, giúp đỡ khi họ khó khăn, thay vì chỉ đợi vui thì mới gặp nhau. Tình bạn chân thật cần được nuôi bằng sự có mặt thật, không chỉ bằng lời nói.
Một việc làm ngay hôm nay
Trước khi ra khỏi nhà hôm nay, chị có thể dành khoảng ba phút ngồi yên, thở nhẹ, và thầm mong cho những người mình sắp gặp được an vui, được nhẹ nhàng trong lòng. Đây là gợi ý nhỏ của Tuệ Duyên, không phải nghi thức bắt buộc. Chỉ cần vài phút, tâm mình sẽ bớt vội vã, và khi gặp ai, mình cũng dễ nhìn rõ hơn: đây là người mình nên gần, hay nên giữ khoảng cách.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Cần một bản đọc trọn vẹn hơn thì có bản luận giải tử vi dạng PDF, viết theo đúng lá số của bạn chứ không phải luận chung cho mọi người.