Chị H. làm kế toán, thu nhập ổn định, không nợ nần lớn. Nhưng cuối tháng nào chị cũng ngồi thở dài nhìn tài khoản gần trống. Chị không nhớ nổi tiền đã đi đâu. Không phải mua sắm gì to tát, chỉ là vài cữ cà phê với bạn, vài lần đặt đồ ăn lúc mệt, một hai lần nể bạn góp vốn làm ăn rồi mất trắng. Từng khoản nhỏ, cộng lại thành một lỗ hổng lớn.
Nhiều người đến với Tử Vi vì tò mò cung Tài Bạch trong lá số mình nói gì. Cần nói rõ: cung Tài Bạch chỉ là một lăng kính để nhận diện xu hướng thu chi, cách một người có khuynh hướng giữ tiền hay để tiền trôi tuột. Đó không phải lời tuyên bố cố định về tài sản của một người. Nhìn cung Tài Bạch mà thấy có dấu hiệu hao tán, ta không cần hoang mang. Đó chỉ là gợi ý để quay vào xem lại thói quen sống của chính mình — nơi thật sự quyết định tiền ở lại hay ra đi.
Đức Phật khi dạy về đời sống gia chủ, không nói tiền hao vì số mệnh hay vì thiếu may mắn. Ngài chỉ ra rất cụ thể: tiền hao vì những hành vi và những mối quan hệ mà người ta chọn, ngày này qua ngày khác. Đam mê rượu chè khiến đầu óc mê muội, tiêu xài không kiểm soát. La cà đường phố phi thời làm sinh hoạt đảo lộn, kéo theo chi tiêu vô ích. Kết bạn với người rủ rê cờ bạc, rượu chè, ăn chơi, thì dù bản thân không cố ý, tiền cũng bị cuốn theo bạn bè.
Đây không phải chuyện đạo đức xa vời, mà là chuyện rất gần: mối quan hệ nào ta dành thời gian, thói quen nào ta lặp lại mỗi tuần, đều để lại dấu trong ví tiền. Chị H. trong câu chuyện trên không hư hỏng gì, chỉ là chưa từng ngồi lại nhìn thẳng vào những cửa hao tài âm thầm ấy. Đức Phật gọi tên rất rõ những cửa đó. Mời bạn đọc chậm đoạn kinh sau, xem có cửa nào đang mở trong đời sống của mình.
01Lời Kinh
“Thế nào là không theo sáu nguyên nhân phung phí tài sản? Này Gia chủ tử, đam mê các loại rượu là nguyên nhân phung phí tài sản. Du hành đường phố phi thời là nguyên nhân phung phí tài sản. La cà đình đám hí viện là nguyên nhân phung phí tài sản. Ðam mê cờ bạc là nguyên nhân phung phí tài sản. Giao du ác hữu là nguyên nhân phung phí tài sản. Quen thói lười biếng là nguyên nhân phung phí tài sản.
— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Như vậy, này Byagghapajja, có bốn cửa xuất để tiêu phí tài sản thâu nhập: “Ðam mê đàn bà, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc; bạn bè kẻ ác, thân hữu kẻ ác, giao du kẻ ác”. Ví như, này Byagghapajja, một hồ nước lớn, có bốn cửa nước chảy vào, có bốn cửa nước chảy ra, có người đóng lại các cửa nước chảy vào, mở ra các cửa nước chảy ra, trời lại không mưa đúng lúc, như vậy, này Byagghapajja, chờ đợi là hồ nước ấy bị giảm thiểu, không có tăng trưởng. Cũng vậy, này Byagghapajja, có bốn cửa xuất để tiêu phí tài sản được thâu nhập: “: “Ðam mê đàn bà, đam mê rượu chè, đam mê cờ bạc; bạn bè kẻ ác, thân hữu kẻ ác, giao du kẻ ác”.
— Dìghajanu, Người Koliya (AN 8.54), bản dịch HT. Thích Minh Châu
“Có bạn gọi bạn rượu,
Có bạn, bạn bằng mồm,
Bạn lúc thật hữu sự,
Mới xứng danh bạn bè.
Ngủ ngày, thông vợ người,
Ưa đấu tranh, làm hại,
Thân ác hữu, xan tham,
Sáu sự não hại người.
Ác hữu, ác bạn lữ,
Ác hạnh, hành ác xứ,
Ðời này cả đời sau,
Hai đời, người bị hại.
Cờ bạc và đàn bà,
Rượu chè, múa và hát
Ngủ ngày, đi phi thời
Thân ác hữu, xan tham,
Sáu sự não hại người.
Chơi xúc xắc, uống rượu
Theo đuổi đàn bà người,
Lẽ sống của người khác,
Thân cận kẻ hạ tiện,
Không thân cận bậc trí,
Người ấy tự héo mòn,
Như trăng trong mùa khuyết.
Rượu chè không tiền của,
Khao khát, tìm tửu điếm,
Bị chìm trong nợ nần,
Như chìm trong bồn nước,
Mau chóng tự hại mình,
Như kẻ mất gia đình.
Ai quen thói ngủ ngày,
Thức trọn suốt đêm trường,
Luôn luôn say sướt mướt,
Không thể sống gia đình.
Ở đây ai hay than:
Ôi quá lạnh, quá nóng,
Quá chiều, quá trễ giờ,
Sẽ bỏ bê công việc.
Lợi ích, điều tốt lành,
Bị trôi dạt một bên.
Ai xem lạnh và nóng,
Nhẹ nhàng hơn cỏ lau,
Làm mọi công chuyện mình,
Hạnh phúc không từ bỏ.— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
02Tuệ Duyên gợi ý thực hành
Đây là vài gợi ý nhỏ của Tuệ Duyên, bạn có thể thử và điều chỉnh cho hợp với hoàn cảnh của mình:
1. Gọi tên rõ ràng khoản chi. Mỗi khi tiêu một khoản ngoài kế hoạch, hãy tự hỏi: khoản này đến từ nhu cầu thật, hay từ một thói quen, một mối quan hệ đang kéo mình đi?
2. Xem lại vòng bạn bè thường tụ tập. Không cần cắt đứt ai, chỉ cần quan sát: những cuộc gặp nào thường kết thúc bằng tiêu xài không cần thiết, những cuộc gặp nào giúp mình bình tĩnh và sáng suốt hơn.
3. Tập một khoảng dừng trước khi chi. Trước khi mua điều gì ngoài dự tính, cho mình một khoảng lặng ngắn để hỏi lại chính mình, thay vì quyết định theo cảm xúc lúc đó.
Những việc này không nhằm giữ tiền cho nhiều hơn, mà nhằm giúp mình sống tỉnh táo hơn với đồng tiền mình làm ra.
Một việc làm ngay hôm nay
Hôm nay, hãy dành ít phút mở lại sổ chi tiêu hoặc lịch sử giao dịch của tuần vừa qua. Tìm ra ba khoản chi lớn nhất. Với mỗi khoản, tự hỏi thật lòng: nó đến từ nhu cầu, hay từ một thói quen, một cuộc vui, một mối quan hệ đang âm thầm rút tiền của mình? Không cần phán xét bản thân, chỉ cần nhìn rõ. Nhìn rõ đã là bước đầu để không lặp lại trong vô thức.
---
Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.
Nguồn trích:
- Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
- Dìghajanu, Người Koliya (AN 8.54), bản dịch HT. Thích Minh Châu
Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.
Ai muốn đi sâu hơn một bài đọc có thể xem bản luận giải tử vi đầy đủ dạng PDF — soạn riêng cho từng lá số, không phải sách bán sẵn.