"Trời nóng quá, mai làm" — Đức Phật đã nói về kiểu trì hoãn này

Chị Lan có một tập hồ sơ cần hoàn thành từ tuần trước. Sáng nay chị ngồi vào bàn, mở máy tính lên, rồi thấy nắng chiếu qua cửa sổ, phòng nóng hầm, chị tự nhủ: "Thôi để chiều mát rồi làm." Chiều đến, chị lại mệt vì việc nhà. Tối đến, chị bảo để sáng mai, đầu óc tỉnh táo hơn. Cứ như vậy, tập hồ sơ nằm yên trên bàn cả tuần. Chị không lười, chị chỉ luôn tìm được một lý do hợp lý để chưa bắt đầu.

Nhiều người khi xem lá số thấy cung Quan Lộc hoặc cung Mệnh của mình có những sao mang tính chần chừ, do dự, hay đổi ý giữa đường. Đây chỉ là một lăng kính để gọi tên xu hướng, không phải điều gì cố định về một con người. Có xu hướng dễ trì hoãn không có nghĩa là không thể thay đổi cách mình làm việc mỗi ngày. Lá số chỉ giúp ta nhận ra vùng mình cần chú ý, phần còn lại là do chính mình chọn hành động ra sao.

Điều thú vị là, sự trì hoãn kiểu "trời nóng quá, mai làm" không phải chuyện mới. Hơn hai nghìn năm trước, Đức Phật đã từng chỉ ra rất rõ những kiểu suy nghĩ dẫn con người đến việc chưa làm hôm nay. Ngài không nói đó là xấu hay tốt về đạo đức, mà chỉ ra cách tâm mình vận hành: hễ có việc phải làm, tâm liền tìm một cái cớ để hoãn lại — quá nóng, quá lạnh, quá sớm, quá trễ. Cái cớ luôn có sẵn, chỉ chờ ta gọi tên.

Đọc kỹ hơn, Đức Phật còn phân tích sâu hơn một bước: đôi khi ta hoãn việc không phải vì việc đó khó, mà vì ta sợ thân mệt, sợ phải vận dụng tâm ý nhiều. Tức là ta đang né sự mệt mỏi tưởng tượng, còn hơn là mệt mỏi thật. Nhìn vào đoạn kinh sau đây, có thể chị Lan, hay chính chúng ta, sẽ nhận ra một phần suy nghĩ của mình trong đó.

“

Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm: “quá lạnh”, không làm việc; “quá nóng”, không làm việc; “quá trễ” không làm việc; “quá sớm”, không làm việc; “tôi đói quá”, không làm việc; “tôi quá no”, không làm việc. Trong khi những công việc phải làm lại không làm. Tài sản chưa có không xây dựng lên, tài sản có rồi bị tiêu thất. Này Gia chủ tử, quen thói lười biếng có sáu nguy hiểm như vậy. Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

— Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu

“

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có việc phải làm, vị ấy nghĩ: “Có việc ta sẽ phải làm. Nhưng nếu ta làm, thời thân sẽ mệt mỏi, vậy ta hãy nằm xuống”. Vị ấy nằm xuống, không cố gắng tinh tấn để đạt được những gì chưa đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Này các Tỷ-kheo, đây là căn cứ biếng nhác thứ nhất.

— Tám Căn Cứ Ðể Biếng Nhác và Tinh Tấn (AN 8.80), bản dịch HT. Thích Minh Châu

“

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có việc phải làm. Vị ấy nghĩ: “Có việc ta sẽ phải làm. Nếu ta làm việc, thời không dễ gì để ta tác ý đến lời dạy của các đức Phật. Vậy trước hết, ta bắt đầu tinh tấn, để đạt được những gì chưa đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ”. Vị ấy bắt đầu tinh tấn để đạt được những gì chưa đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Này các Tỷ-kheo, đây là căn cứ siêng năng thứ nhất.

— Tám Căn Cứ Ðể Biếng Nhác và Tinh Tấn (AN 8.80), bản dịch HT. Thích Minh Châu

Đây là vài gợi ý nhỏ của Tuệ Duyên, ai thấy hợp thì thử, không phải khuôn mẫu bắt buộc:

1. Khi thấy mình vừa nghĩ ra một lý do để hoãn việc, hãy dừng lại một nhịp và tự hỏi: "Đây là lý do thật, hay là tâm đang tìm cách né mệt mỏi?" Không cần trả lời ngay, chỉ cần nhận ra câu hỏi đó thôi cũng đã là một bước tỉnh táo.

2. Chọn một việc nhỏ đang bị trì hoãn, và làm phần đầu tiên của nó — chỉ phần đầu, không cần xong hết. Nhiều khi rào cản lớn nhất là bước khởi đầu, chứ không phải toàn bộ công việc.

3. Tập quan sát cảm giác "ngại" khi nó vừa nhóm lên trong người, mà không vội phản ứng theo nó. Cảm giác ngại rồi cũng qua, giống như một cơn gió, nếu ta không nuôi nó bằng những lý do nối tiếp.

Một việc làm ngay hôm nay

Hôm nay, hãy chọn một việc bạn đang trì hoãn từ vài ngày qua. Dành ra khoảng năm đến mười lăm phút, không cần làm xong, chỉ cần mở nó ra và làm một phần nhỏ nhất có thể — một câu, một dòng, một bước đầu tiên. Đây là gợi ý của Tuệ Duyên để bạn thử nghiệm, không phải quy định phải tuân theo. Chỉ cần bắt đầu, phần còn lại sẽ dễ nối tiếp hơn bạn nghĩ.

---

Phần trích trong mục Lời Kinh là nguyên văn bản dịch của Hoà thượng Thích Minh Châu. Phần thực hành phía dưới là gợi ý của Tuệ Duyên, không phải lời Kinh.

Nguồn trích:

• Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (DN 31), bản dịch HT. Thích Minh Châu
• Tám Căn Cứ Ðể Biếng Nhác và Tinh Tấn (AN 8.80), bản dịch HT. Thích Minh Châu

Muốn biết vùng đời sống nào đang cần bạn để tâm nhất lúc này, bạn có thể xem lá số của mình.

Cần một bản đọc trọn vẹn hơn thì có bản luận giải tử vi dạng PDF, viết theo đúng lá số của bạn chứ không phải luận chung cho mọi người.